لوگوی سه گوش

لوگوی سه گوش

عاشوراییان
X
تبلیغات
رایتل

عاشوراییان

عنصر عاطفه و احساس را باید یکی از عناصر محوری در تشکیل و حیات مستمر مجالس عزاداری شیعیان در طول تاریخ دانست . در مجالس سوگواری عاشورا ، مجلس گردانان با یادآوری و نقل مصائبی که بر اهل بیت پیامبر (ص) رفته ، احساسات شرکت کنندگان را برمی انگیزند . در این میان ، هنر ، نقش چشمگیری دارد . چرا که از یک سو از این مراسم در جهت اعتلای هنر استفاده می شود و از سوی دیگر ، هنر موجب برگزار شدن باشکوه تر آئین های سوگواری می شود ....

گفتیم که تعزیه ، نمایشی آئینی است که مردم ایران در ایام ماه محرم به تماشای آن می نشینند . معمولا" از ساعات اولیه بامداد ، مردم جمع شده و به تماشای تعزیه که گاهی تا غروب ادامه پیدا می کند ، می نشینند . تعداد افراد حاضر در این نمایش زیاد است و در بعضی از مناطق ایران گاه به هزاران نفر می رسد .

نمایش تعزیه ، به زبان شعر است و این اشعار به زبان عامیانه بسیار نزدیک است . منابع داستانی آن ، حماسه های مذهبی است که در برخی مواقع با اساطیر ایرانی آمیخته شده است . در این گونه نمایش ، فردی خوش صدا ، تعزیه را آغاز کرده و به شکل نقالی شروع به خواندن می کند . هرجا که لازم باشد بازیگران وارد می شوند ، او سخن خود را قطع می کند و بازیگران ، داستان را ادامه می دهند . ویژگی مهم تعزیه آن است که در بسیاری از مواقع ، کل رویداد را ابتدا توضیح می دهند و تماشاچی از انتهای ماجرا خبر دارد ، ولی نمایش را تا پایان دنبال می کند . ایرانیان معتقدند یادآوری آن واقعه و حتی نمایش تعزیه ، آنها را از لحاظ روحی و معنوی تقویت کرده و ثواب و اجر نیز به همراه دارد .

اما موسیقی جایگاه مهمی در تعزیه دارد . همسرایی ابتدایی به همراه موسیقی سوگواری ، مقدمه ای برای شروع نمایش تعزیه است . حتی گاه یک زمینه صوتی ، جزئی از نمایش می شود و آن هنگامی است که تماشاگران تعزیه به جای سیاهی لشگرها و گاه همراه آنان ، در صحنه های نوحه خوانی َدم می گیرند و عزاداری می کنند . عده زیادی از محققان از جمله نویسنده کتاب "نمایش در ایران" ، تعزیه را عاملی در جهت حفظ موسیقی ایرانی دانسته و استفاده از دستگاهها و گوشه های موسیقی را در این زمینه بسیار مهم دانسته است . این موسیقی به دو دسته حماسی و رزمی و سوزناک و حزن آور تقسیم می شود که به نسبت آن ، سازها و آوازهای متفاوتی نیز وجود دارد .
استاد " مجید کیانی " ، موسیقیدان و نوازنده ایرانی می گوید : " تمامی هفت دستگاه ، پنج آواز و همه گوشه های موسیقی ایرانی در قالب تعزیه باقی مانده و از آنها می توان در آیین های بزرگداشت محرم استفاده کرد . حتی اگر گوشه ای از موسیقی ایرانی گمنام باشد ، برای شناخت آن باید به سراغ تعزیه برویم . "

تعزیه از هنرهای ایرانیان است که با چند هنر دیگر پیوند مستقیم دارد و جلوه گاه فرهنگ و سنتهای مردم ایران زمین است . پیوند آن با نقاشی به صورت استفاده از پرده های نقاشی ، در سالیان گذشته بوده است که امروزه دیگر چنین کارکردی ندارد . در این تابلوها ، صحنه هایی از واقعه کربلا کشیده می شد و نقال یا تعزیه گردان کنار آن می ایستاد و وقایع را با صدای موزون و بلند می خواند . معمولا" در این پرده های نقاشی ، وقایع به ترتیب و در کنار هم کشیده می شد و نقال به نوبت آنها را روایت می کرد . او گاه به اندازه یک بازیگر در روی صحنه نمایش ، در قالب نقش فرو می رفت و با شور و هیجان بازی می کرد .

ارتباط با معماری نیز در تعزیه و پیشرفت آن بسیار موثر بوده است . براساس مدارک موجود ، تعزیه در نمایشخانه های موقت و دائمی با نام " تکیه " یا " حسینیه " برپا می شده است که کاربری خاص این مکان ها برای مراسم سوگواری بوده است .
معروف ترین این اماکن ، " تکیه دولت" است که در جنوب تهران با گنجایش بیست هزار نفر حدود سال1240 هجری قمری (1824 میلادی) ساخته شد . ساختمان مدور تکیه دولت در چهار طبقه و با مساحت تقریبی دو هزار و هشتصد مترمربع ، از عظیم ترین بناها برای اجرای نمایش در ایران بوده است . در این تکیه ، هر ساله نمایش تعزیه اجرا می شد و هزاران نفر به تماشای آن می نشستند . سکویی در وسط این ساختمان بوده که بازیگران بر روی آن می رفتند و در اطراف آن نیز تماشاچیان می نشستند .

تعزیه پس از یک دوران افول در سالهای قبل از انقلاب اسلامی ، پس از انقلاب دوباره رونق یافت و حمایتهای مادی و معنوی از آن باعث شد که به یکی از اصلی ترین نمایشهای آئینی ایران تبدیل شود . امروزه در ایام محرم در سراسر ایران ، گروههای تعزیه دست به اجرا می زنند و مردم بار دیگر با دیدن این نمایش ها ، به یاد آن دلیری ها و رشادتها می افتند . این آیین در نقاط مختلف ایران ، با سوگواری های بومی و ایرانی درهم آمیخته و آیین هایی چون سقاخوانی ، چاووشی خوانی، مناقب خوانی را پدید آورده است . به عنوان مثال " سقا خوانی " شکلی از نوحه گری باستانی در ایران بوده است که در آن چند نفر نواهای سوگواری را هم سرایی می کردند . همچنین اشعار مذهبی توسط آنان با نظمی خاص خوانده می شد و روزهای خاصی از سال را به اجرای آن اختصاص می دادند . در این شکل سوگواری ، عزاداران با شنیدن اشعار و نواهای موسیقی به شور می آمدند و با آنان همراه می شدند .

این آئین ، امروزه با نام "سقا خوانی" در مناطق مرکزی ایران و بویژه در شمال شهر کاشان برپا می شود . " سقا " (saqqa ) به معنی مشک ( ظرف آب یا شیر ) است که به فردی که آب را توزیع می کند نیز گفته می شود . سقایی در مراسم عزاداری عاشورا ، به معنی آب یا شربت و شیر دادن به عزاداران است . در مناطق کویری ایران ، از دیرباز توزیع کنندگان آب از احترام ویژه ای برخوردار بودند ، لذا پذیرایی عزاداران با نوشیدنی های خنک نیز از جمله کارهای سنتی عزاداری عاشورا در ایران است . همچنین این آیین ، مردم را به یاد تشنگی لشگر امام حسین (ع) و شقاوت دشمنان امام در بستن آب به روی ایشان می اندازد .
در مراسم سقاخوانی که نزدیک به یک ماه هر شب اجرا می شود ، سقا خوانان با گشتن در معابر و خیابانها ، به یاد آن واقعه به سوگواری دسته جمعی می پردازند . یکی از محققان حدود 6000 بیت شعر ویژه این مراسم را جمع آوری کرده است که نشان دهنده گستردگی این آئین و توجه شاعران به این مراسم است . به قسمتی از یکی از این اشعار که به صورت گروهی خوانده می شود ، توجه کنید :

آن عاشقی که جان داد تا زنده ، دین بماند
جسمش به خاک و خون خُفت در کربلا ، حسین است
آزاده مرد باشید ، گر حق نمی پرستید
آن رهبری که فرمود این نکته را ، حسین است

آن چنان که گفتیم ادبیات فارسی ، پیوندی دیرین با واقعه کربلا و عاشورا دارد و توانسته همراه و همگام با سایر هنرها ، گوشه اندکی از حماسه عظیم عاشورا را در حافظه تاریخ ثبت کند . تجلیل از پیامبر(ص) و ائمه (ع) و بزرگداشت مکارم اخلاقی بزرگان دین ، در ادبیات فارسی بسیار مشاهده می شود . واقعه کربلا و شهید شدن مظلومانه امام حسین (ع) و یارانش نیز شاعران را بر آن داشت تا جایگاه راستین این مردان دلیر و مقاومتشان در برابر ظالمان و جباران را برای مردم بیان کنند و آزادگی و مجاهدت آنها را نشر دهند .
ساخت مراثی و سرودن قصائد در مناقب امام حسین (ع) و یارانش ، از جمله مواردی است که شاعران ایرانی از دیرباز به آن اشتغال داشته اند . در این اشعار ، جنبه های حماسی، عرفانی و سوگواری برای آن بزرگان گنجانده شده و از بهترین نمونه های آن در مجالس عزاداری استفاده می شود . وزن ها و قالب های گوناگون شعر فارسی در این نوع از ادبیات مورد استفاده قرار گرفته و سعی شده ارتباط بین این دو به خوبی برقرار شود . ساختار موسیقایی ارزشمند و استوار این اشعار ، چشمگیر است و می توان آنها را از جمله شاخص ترین نمونه های ادبیات و فرهنگ مکتوب مردم ایران به حساب آورد .

با نقل بخشی از یک شعر " شهریار" شاعر معاصر ایرانی ، این گفتار را به پایان می بریم .

ساز عشق است و به دل هر زخم پیکان ، زخمه ای
گوش کن عالم پر از شور و نوا دارد حسین
دشمنانش بی امان و دوستانش بی وفا
با کدامین سر کُند ، مشکل دو تا دارد حسین
اشک خونین گو بیا بنشین به چشم شهریار
کاندرین گوشه ، عزایی بی ریا دارد حسین

[ پنج‌شنبه 23 شهریور‌ماه سال 1391 ] [ 09:17 ب.ظ ] [ شهریار مولایی ]
نویسندگان
آخرین مطالب
لینک دوستان
آمار سایت
تعداد بازدید ها: 8309

کد عکس تصادفی

اللّهُمَّ کُنْ لِوَلِیِّکَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُکَ عَلَیْهِ وَعَلى آبائِهِ فی هذِهِ السّاعَةِ وَفی کُلِّ ساعَةٍ وَلِیّاً وَحافِظاً وَقائِدا ‏وَناصِراً وَدَلیلاً وَعَیْناً حَتّى تُسْکِنَهُ أَرْضَک َطَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فیها طَویلاً

خدمات وبلاگ نویسان جوان

نایت اسکین
نایت اسکین
دریافت کد شمارش معکوس سال نو
نام و نام خانوادگی :
ایمیل:
شماره تماس :
آدرس سایت :
نام شهر شما :
نحوه ی آشنایی شما با ما :
عنوان پیغام:
پیغام :

استخاره آنلاین با قرآن کریم


ابزار تماس با ما




بزرگترین منبع ابزار های وبلاگ نویسی ، نایت اسکینآپلود فایل و تصویر
فونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا ساز
فونت زیبا ساز ، نایت اسکین

bahar22

کد پرواز پرندگان


دیکشنری آنلاین

دیکشنری آنلاین


کد نمایش آب و هوا

کد نمایش آب و هوا